Rapid Arc

Bij de behandeling van kanker is het essentieel dat de tumor de juiste dosis ontvangt en het omliggende weefsel zo weinig mogelijk. De technologische ontwikkelingen binnen radiotherapie zijn erop gericht dit zo goed mogelijk te bereiken. Door met de bestaande technieken de tumor met meerdere velden te bestralen, kan een betere dosisverdeling worden bereikt. Zowel meerdere bestralingsvelden met verschillende dosiskarakteristieken bij één gantryhoek (dezelfde richting naar de tumor), als meerdere bestralingsvelden bij verschillende gantryhoeken kunnen worden gebruikt om de dosisverdeling te optimaliseren. Bovenstaande technieken worden al veel toegepast en worden aangeduid met IMRT (Intensity Modulated RadioTherapy). Echter, het gevolg van deze IMRT technieken is dat de tijdsduur van de bestraling toeneemt (met 20 minuten ten opzichte van de conventionele technieken) bij toenemende complexiteit. Dit drukt op de capaciteit van een bestralingstoestel. Een bijkomend nadeel is dat bij een lange behandeling de tumor meer tijd heeft om te bewegen wat de nauwkeurigheid van de dosisafgifte op de juiste locatie (de tumor) niet ten goede komt. Daarbij komt dat de complexe berekeningen veel tijd kosten. Voor het ZRTI is bovenstaande een reden geweest om vooralsnog niet te beginnen met IMRT.

Rapid Arc

Recent heeft Varian, de leverancier van de versnellers in het ZRTI,  een nieuwe techniek op de markt gebracht waarmee een deel van de bovenbeschreven nadelen van IMRT zijn verdwenen. Deze techniek, "Rapid Arc" genaamd, maakt het namelijk mogelijk om, in tegenstelling tot IMRT,  binnen enkele minuten IMRT-vergelijkbare dosisverdeling aan de patiënt af te geven. De korte tijdsduur heeft als voordeel dat de tumor minder kans heeft om te bewegen. De reden dat met Rapid Arc de dosis zo snel (rapid)  kan worden afgeven, heeft te maken met het feit dat het apparaat zo kan worden aangestuurd dat de bestralingsbundel rond de patient draait (arc). Bovendien kan tegelijkertijd zowel de snelheid van draaien, de vorm van het veld en de dosisafgifte per tijdseenheid worden gevarieerd. Dat is een voorwaarde om op deze manier complexe dosisverdelingen te kunnen leveren. Omdat Varian in staat is dit zeer nauwkeurig te doen, kan op snelle wijze een hoge dosis worden afgegeven: zoveel mogelijk in de tumor en zo weinig mogelijk daarbuiten.

Toekomst binnen radiotherapie

Mede hierdoor is het ZRTI van mening dat rotatietechnieken zoals Rapid Arc, in combinatie met de reeds beschikbare beeldvormende technieken, de toekomst heeft binnen radiotherapie. Om die reden heeft het ZRTI Rapid Arc dan ook aangeschaft op twee toestellen waarmee de nieuwste bestralingstechnieken op verantwoorde wijze kunnen worden uitgevoerd. Wel moet gezegd worden dat de voorbereidingen, zoals dosisberekeningen en kwaliteitscontroles veel meer tijd kosten dan de huidige in het ZRTI gebruikte technieken. Dit komt vooral ten laste van de afdeling klinische fysica en de radiotherapeutisch laboranten. Niet alle tumorgroepen hebben complexe dosisverdelingen nodig en dus zal een keuze worden gemaakt welke tumorgroepen worden behandeld met Rapid Arc en welke niet. Sinds februari 2010 wordt Rapid Arc binnen het ZRTI toegepast. De techniek wordt in eerste instantie beperkt gebruikt bij een deel van de patiënten met prostaatkanker.