Alles over bestraling van de prostaat
Hier leest u informatie over prostaatkanker, de behandeling met bestraling en mogelijke bijwerkingen. Ook geven we u adviezen om de behandeling zo goed mogelijk te doorlopen.
De ziekte
In Nederland krijgen elk jaar ongeveer 12.000 mannen prostaatkanker. Het is de meest voorkomende vorm van kanker bij mannen. De prostaat kan groter of harder worden. Hierdoor kan er een tumor ontstaan. Zo’n tumor groeit meestal langzaam. Veel patiënten krijgen problemen met plassen.
Enkele adviezen
- Prostaatkanker kan veel invloed hebben op uw leven. Er zijn verschillende behandelingen mogelijk. Denk goed na over wat u belangrijk vindt en bespreek dit met uw arts. U kunt hierbij gebruik maken van een keuzehulp.
De behandeling
Een tumor in de prostaat kan op verschillende manieren worden behandeld, zoals een operatie, hormonale therapie, inwendige of uitwendige bestraling of een combinatie van deze behandelingen. Soms wordt er gekozen om (nog) niets te doen, maar goed op te letten (afwachtend beleid). Bij het ZRTI behandelen we met uitwendige bestraling. De straling maakt kankercellen kapot. Zo kunnen ze niet meer groeien of zich verspreiden. Uw lichaam ruimt deze kapotte cellen zelf op.
Bestraling kan helpen om:
- Iemand te genezen (curatief)
- Of klachten te verminderen (palliatief)
Behandelroute en duur - bestraling prostaat
U doorloopt bij het ZRTI de zeven stappen van de behandelroute. Bij prostaatbestraling komt daar een extra stap bij. Een uroloog plaatst goudmarkers in de prostaat. Dit helpt om de bestraling precies te richten. U krijgt van tevoren antibiotica om infecties te voorkomen. Soms krijgt u ook een pijnstiller. De arts bespreekt dit met u. Twee weken later komt u voor een CT-scan. Ongeveer een week na de scan start de bestraling. De behandeling duurt meestal één tot acht weken. In die periode komt u elke werkdag naar het ZRTI. Eén bestraling duurt ongeveer tien minuten.
Behandelroute en duur - bestraling prostaatloge
Soms wordt de prostaat verwijderd. Daarna kan het nodig zijn om het gebied waar de prostaat zat (de prostaatloge) te bestralen. Bij deze behandeling worden geen goudmarkers geplaatst. U volgt verder de gewone zeven stappen van de behandelroute. De bestraling duurt meestal zeven tot acht weken. U komt dan elke werkdag naar het ZRTI. Eén bestraling duurt ongeveer tien minuten.
Enkele adviezen
- Tijdens de CT-scan en bestraling moet uw blaas vol zijn. Ga vlak voor uw afspraak naar de wc. Drink dan twee bekertjes water. Ga daarna niet meer naar de wc tot de scan of bestraling klaar is. U krijgt hierover ook uitleg tijdens uw afspraak.
- Worden bij u goudmarkers geplaatst en gebruikt u antistollingsmedicijnen? Bespreek dit dan met uw arts. Soms moet u deze medicijnen tijdelijk stoppen.
Mogelijke bijwerkingen
Van de bestraling zelf voelt u niets. Tijdens of na de behandeling kunt u wel bijwerkingen krijgen. Deze verschillen per persoon. Veelvoorkomende bijwerkingen zijn:
- Vermoeidheid
- Vaker plassen dan normaal
- Kleine beetjes plassen
- Branderig gevoel bij het plassen
- Darmkrampen en diarree (komt zelden voor)
- Verminderde seksuele functie
Deze klachten gaan meestal vanzelf over binnen een paar weken na de behandeling. Gaan ze niet weg? Neem dan contact op met uw arts van het ZRTI.
Bijwerkingen van het plaatsen van goudmarkers in de prostaat zijn:
- Bloed in urine, sperma of ontlasting
- Zwelling van de prostaat
- Pijnlijke prostaat
Enkele adviezen
- Vertel het aan uw behandelaars als u klachten of vragen heeft. De laboranten of artsen kunnen u helpen.
- Rookt u? Dan raden wij u aan hier per direct mee te stoppen. Roken maakt de bijwerkingen erger en vertraagt uw herstel.
Informatie
Lotgenotencontact:
- Kijk ook eens bij de veelgestelde vragen over bestraling van de prostaat.
Hoe ziet de behandelroute eruit?
Dit zijn de stappen die u gaat volgen.
Waarom mag ik niet meer naar de wc voorafgaand aan de CT-scan en bestralingen?
Voor bestraling van de prostaat moet de blaas gevuld zijn. Als de blaas gevuld is, ligt er in verhouding een kleiner stukje blaas tegen de prostaat aan dan wanneer de blaas leeg is. Hierdoor wordt er een kleiner deel van de blaas mee-bestraald waardoor de blaas minder geïrriteerd zal raken. Door de volle blaas ligt de dunne darm bovendien meer buiten het bestralingsgebied waardoor de kans op diarree klein is.
Het is belangrijk dat de blaas ook vol is bij het maken van de CT-scan, voordat de bestralingen starten. Op basis van de CT-scan maken de arts en laboranten namelijk een bestralingsplan. Dat plan wordt zo gemaakt dat de tumor bestraald wordt en de blaas en de darmen zo veel mogelijk buiten de bestralingsbundels ligt.
Kan ik alles blijven eten en drinken?
Ja, in principe kan dat. Wees wel voorzichtig met voedingsstoffen die de blaas en darmen kunnen prikkelen.
Waarom worden er goudmarkers in mijn prostaat geplaatst?
De precieze plaats van de prostaat in het lichaam kan telkens verschillend zijn. Dit komt door de vulling en beweging van de darmen en soms de blaas. Daarom plaatst een uroloog vooraf drie staafjes in de prostaat: de goudmarkers. Deze markers zijn 5 mm lang en 1 mm dik. Ze zijn goed zichtbaar op foto’s die het bestralingsapparaat maakt. Door de markers op de foto’s kunnen de laboranten de plaats van de prostaat elke dag goed vaststellen en het bestralingsplan precies op de juiste plaats uitvoeren.
Als uw prostaat verwijderd is, is dit niet op u van toepassing.
Waarom moet ik tijdelijk geen anti-stollingmedicatie innemen als er goudmarkers in mijn prostaat worden geplaatst?
Hierdoor wordt de kans kleiner dat er bloedingen ontstaan bij het plaatsen van de markers. Na het plaatsen kunt u de medicijnen weer innemen zoals u gewend bent.
Als uw prostaat verwijderd is, is dit niet op u van toepassing.
Wanneer moet ik antibioticum innemen als er goudmarkers in mijn prostaat worden geplaatst?
U neemt het voorgeschreven antibioticum in op de dag dat de goudmarkers geplaatst worden. Het antibioticum voorkomt dat er ontstekingen ontstaan bij het plaatsen van de goudmarkers.
Als uw prostaat verwijderd is, is dit niet op u van toepassing.
Wanneer moet ik de voorgeschreven pijnstilling innemen als er goudmarkers in mijn prostaat worden geplaatst?
U moet het pijnstillende middel een half uur voordat de markers geplaatst worden innemen.
Als uw prostaat verwijderd is, is dit niet op u van toepassing.
Hoe worden de goudmarkers geplaatst?
Een uroloog plaatst de markers. De werkwijze lijkt op het nemen van een punctie van de prostaat. De ingreep gebeurt in een polikliniek in een ziekenhuis.
Als uw prostaat verwijderd is, is dit niet op u van toepassing.
Waarom moet ik twee weken wachten na het plaatsen van de goudmarkers?
Door de plaatsing van de markers kunnen er bloeduitstortingen ontstaan in uw prostaat. Hierdoor kan uw prostaat wat gaan zwellen. Deze zwelling moet eerst geslonken zijn voordat we de CT-scan maken en heel precies het te bestralen gebied gaan bepalen. Daarom wordt de CT-scan ongeveer twee weken na het plaatsen van de markers gemaakt. Het plaatsen van de markers en de wachttijd erna hebben geen effect op de prostaatkanker.
Als uw prostaat verwijderd is, is dit niet op u van toepassing.