Stralingshygiëne: Veilig gebruik van straling binnen het ZRTI
Straling is in potentie iets gevaarlijks waarmee je zorgvuldig dient om te gaan. Daarom zorgen we overal voor goede afscherming en hanteren we strakke procedures. Het personeel dat de handelingen verricht moet goed geschoold zijn en zich voortdurend bewust zijn dat ze met straling werken. Dat bewaken is het terrein van de Stralingshygiëne. Hoe dat moet staat in de Kernenergiewet en bijbehorende regels.
Mariëlle van Hinsberg is een van de Klinisch Fysici in het ZRTI. Daarnaast is zij door de Raad van Bestuur benoemd als Stralingsbescherming-deskundige (SBD). Dit betekent dat zij door de ANVS (de Autoriteit Nucleaire Veiligheid & Stralingsbescherming) officieel als zodanig is geregistreerd. Binnen deze rol zorgt zij dat alle handelingen met straling in het ZRTI plaatsvinden binnen de kaders van de Kernenergiewet- en bijbehorende regelgeving. Elke organisatie waar straling wordt gebruikt moet een SBD in huis hebben.
‘Wat we op het gebied van stralingsbescherming moeten doen, ligt vast in de Kernenergiewet’, legt Mariëlle uit. ‘Dit omvat naast minimalisering van stralingsrisico’s voor personeel en bezoekers van het ZRTI, ook de bescherming van de omgeving tegen de straling die binnen het ZRTI wordt gegenereerd. Een van de wettelijke verplichtingen is bijvoorbeeld het aanstellen van gemandateerde Toezichthoudend Medewerkers (TMS). De TMS-ers zijn de ogen en oren voor wat er op de werkvloer op het gebied van straling-veiligheid speelt. Zij geven vervolgens input aan de Verdiepende Risico-inventarisatie en evaluatie Straling. ‘Het blijft een voortdurende afweging’, geeft Mariëlle aan: ‘Kunnen we de stralingsdosis voor de medewerkers nog verder verlagen en wat is daarbij redelijk?’ Mariëlle is tevens voorzitter van de Commissie Stralingshygiëne, waarin, naast vier TMS-ers (twee werkzaam in Roosendaal en twee in Vlissingen) ook een radiotherapeut-oncoloog en een waarnemend Coördinerend Deskundige, zitting hebben.
Extra verdieping
Voor Mariëlle is het werk als SBD een waardevolle verbreding van haar functie. ‘Bij Klinische Fysica borgen we dat de door de arts voorgeschreven dosis op de juiste plek komt. Stralingshygiëne past daarbij, maar heeft toch een andere invalshoek. Ik vind het fantastisch om hiermee bezig te zijn. Ik ben dan ook verheugd dat mijn werkgever mij in staat stelde om in 2025 naast mijn werk nog een opleiding te doen tot Algemeen Coördinerend Deskundige. Ik ben in januari begonnen en ik pluk nu al de vruchten van de nieuw opgedane kennis en het nieuwe netwerk. Het helpt me om in het ZRTI de stralingshygiëne naar een nog hoger niveau tillen.’
Straling en technologische vooruitgang: Steeds blijven nadenken en afwegen
Radiotherapie is een sterk innovatief vakgebied. ‘Vroeger waren de technieken eenvoudiger en kwamen de stralingsbundels uit 2 tot 4 richtingen’ zegt Mariëlle. ‘Tegenwoordig straalt het bestralingstoestel tijdens een volledige cirkelboog en moet het toestel langer aanstaan om dezelfde dosis aan de patiënt te kunnen geven. Ook wordt er steeds meer geavanceerdere beeldvorming met röntgenstraling gebruikt tijdens de behandeling. Als commissie blijven we alert of het gebruik van nieuwe technieken extra risico’s met zich meebrengt. Binnen de commissie is dosis door meer beeldvorming een belangrijk thema, zowel vanuit kwaliteitszorg als de wettelijke verplichting alle straling te rechtvaardigen en te optimaliseren.’
Een continu proces van verbetering
Stralingshygiëne vraagt veel tijd en aandacht. ‘Formeel vergaderen we vier keer per jaar, maar in de praktijk overleggen we veel vaker,’ vertelt Mariëlle. ‘Een nieuw bestralingsapparaat in Roosendaal? Dan maken we daar een stralings-hygiënisch plan voor. Ook bij bouwplannen in de omgeving moeten we bekijken of onze vergunning nog voldoet aan de geldende stralingsnormen. Daarnaast volgen we allemaal, regelmatig bijscholing in stralingshygiëne en delen we die kennis binnen de organisatie.’
Betrokken collega’s
‘Tijd voor stralingshygiëne vinden, naast het reguliere werk kan lastig zijn. Toch is er binnen onze organisatie de wil om te leren en verbeteren,’ zegt Mariëlle. ‘Zo organiseerde een collega uit de commissie een bezoek aan de COVRA om te kijken hoe andere organisaties met stralingsbescherming omgaan. Er was zoveel interesse dat we moesten loten wie mee mocht! Dat laat zien hoezeer dit onderwerp leeft.’
