Nieuwe stap in de behandeling van Ledderhose
Radiotherapie kennen we vooral als behandeling tegen kanker. Minder bekend is dat bestraling ook kan helpen bij sommige goedaardige aandoeningen. Uit onderzoek van de Radiotherapiegroep in Groningen uit 2024 bleek dat bestraling goed werkt bij de ziekte van Ledderhose. Dankzij deze resultaten wordt de behandeling sinds vorig jaar vergoed vanuit de zorgverzekering. Radiotherapeut-oncoloog Tilly Leseman-Hoogenboom vertelt er meer over.
‘We weten vrij goed hoe bestraling werkt bij kanker. Bij goedaardige aandoeningen is dat minder precies bekend,’ legt Tilly uit. ‘We zien wél dat het effect heeft. Bijvoorbeeld bij de ziekte van Graves of preventief bij heupoperaties. Toch weten we niet altijd precies welke dosis welk effect geeft en soms wordt het resultaat pas na langere tijd zichtbaar. Daarom was het onderzoek naar Ledderhose een mooie ontwikkeling. Het bewees dat bestraling bij veel patiënten zorgt voor een betere kwaliteit van leven. Op basis daarvan besloot het Zorginstituut Nederland dat deze behandeling binnen de verzekerde zorg valt.’
Pijnlijke knobbeltjes
Bij de ziekte van Ledderhose ontstaan verhardingen in het bindweefsel onder de voetzool. ‘Het zijn knobbeltjes die erg pijnlijk kunnen zijn. Het komt regelmatig voor en voor veel mensen zijn aangepaste zooltjes voldoende. Maar sommige mensen hebben zoveel pijn dat lopen moeilijk wordt. Vroeger werden in die gevallen de knobbels vaak chirurgisch verwijderd. Dat wordt nu meestal afgeraden omdat de knobbels vaak terugkomen. Soms geven de littekens zelfs meer klachten dan de knobbels. Gelukkig is nu met onderzoek aangetoond dat bestraling een effectief alternatief is. Bij patiënten met mobiliteitsbeperkende klachten is het daarom tegenwoordig de eerste behandelkeuze wanneer inlegzolen onvoldoende helpen.’
Verbetering kwaliteit van leven
In het onderzoek werden patiënten vergeleken die echte bestraling kregen met patiënten die een schijnbehandeling kregen. ‘Het was een zorgvuldig opgezet onderzoek waarbij de resultaten goed zijn gevolgd. Na 12 maanden had driekwart van de bestraalde patiënten duidelijk minder pijn. Na anderhalf jaar was dat effect zelfs nog iets groter. De bijwerkingen waren beperkt, meestal wat milde droogheid van de huid. Die klachten verdwenen vanzelf. Ook werden knobbeltjes soms zachter of kleiner. Er was dan ook grote tevredenheid bij de patiënten over de behandeling en de verbetering van de kwaliteit van leven.’
De behandeling in de praktijk
Het ZRTI gebruikt hetzelfde behandelschema als in het onderzoek. ‘Binnen de radiotherapie werken we landelijk samen en delen we onze ervaringen. En omdat we dus nog niet precies weten hoe bestraling werkt bij bepaalde ontstekingsprocessen of overmatige celgroei, volgen we het standaardschema dat internationaal wordt toegepast. Dat betekent tien bestralingen, verdeeld over twee series van vijf, met tien weken ertussen. Het duidelijke verschil merken de meeste mensen na ongeveer een jaar. Maar sommige patiënten voelen al verbetering na de eerste serie. Landelijk verzamelen we zoveel mogelijk praktijkgegevens en koppelen die terug aan het onderzoek. Zo kunnen we de behandeling blijven verbeteren.’
Groot verschil in iemands leven
Tilly is blij dat de behandeling nu wordt vergoed. ‘Het gaat niet om grote aantallen patiënten. Maar ik vind het heel mooi dat het nu voor iedereen toegankelijk is. Daarom delen we deze kennis ook met doorverwijzende zorgverleners als huisartsen en specialisten. Het kan een groot verschil maken in iemands leven!’
